Czym są narzędzia CAT? - Oprogramowanie wspomagające tłumacza

Co oznacza skrót CAT?

CAT to skrót od computer aided (lub assisted) translation – tłumaczenie wspomagane komputerowo.

Jest to oprogramowanie używane przez tłumaczy i lingwistów. Przede wszystkim wspiera proces tłumaczenia. Pozwala na edytowanie, tworzenie i przechowywanie tłumaczeń, zarządzanie nimi, więc w rzeczywistości ma wiele zastosowań.

Jedną z kluczowych rzeczy, o których należy pamiętać jest to, że narzędzia CAT nie tłumaczą za nas! Trados Studio pomoże tłumaczowi, ale nie wykona całej pracy. Nawet korzystając dodatkowo z tłumaczenia maszynowego, pozostaje szereg czynności, które należy wykonać samemu.

Jednak jeszcze przed końcem tego artykułu okaże się, że dzięki nowoczesnym rozwiązaniom AI, takim jak Language Weaver Pro, praca staje się niespotykanie szybka i płynna

Nie masz czasu czytać? Poznaj Tradosa w 4 minuty

Trados w 4 minuty: obejrzyj mnie.

Bazy danych w narzędziach CAT

Pamięć tłumaczeń (ang. translation memory – TM)

Jest to jeden z najważniejszych elementów każdego narzędzia CAT. Pamięć tłumaczeń przechowuje tekst źródłowy i jego tłumaczenie. W trakcie pracy pamięć (lub pamięci – możemy korzystać z kilku baz jednocześnie) na bieżąco monitoruje tłumaczony przez nas tekst. Jeżeli trafimy na zdanie, które już wcześniej przetłumaczyliśmy (i zapisaliśmy w TM), otrzymamy natychmiast tłumaczenie wraz z informacją o zgodności 100% (ang. Exact Match – identyczna treść) lub CM (ang. Context Match – dodatkowa zgodność kontekstowa). Jeśli trafimy na zdanie podobne to wcześniej przetłumaczonego – otrzymamy sugestię tłumaczenia (ang. Fuzzy Match – podobieństwo zdań na poziomie 99% i mniej).

Pamięci tłumaczeń działają automagicznie – same wyszukują i wstawiają tłumaczenia. Jeżeli nic nie podpowiadają, to znaczy, że takiego (ani podobnego) zdania jeszcze nie tłumaczyliśmy. Jedynie dodawanie tłumaczeń do TM odbywa się ręcznie. W Tradosie Studio skrótem Ctrl + Enter.

Pamięci tłumaczeń działają najlepiej, jeżeli podzielimy je na kategorie, np. per klient lub dziedzina. Wówczas tłumacząc np. tekst o kosmetykach, powinniśmy wybrać naszą TM o kosmetykach, a tłumacząc dla Microsoftu – powinniśmy wybrać naszą TM dla tego klienta. W ten sposób dodajemy treści dopasowane do tego, co tłumaczymy i później otrzymujemy dopasowane tłumaczenia.

Pamięć tłumaczeń tworzymy samodzielnie! Oczywiście jeżeli otrzymamy od kogoś TM lub pobierzemy pamięć z Internetu, możemy też jej użyć. Niekoniecznie jednak będziemy zadowoleni z rezultatów, ponieważ wstawiane treści nie będą nie nasze.

CM (Context Match) – ten tekst źródłowy już kiedyś tłumaczyliśmy w identycznym kontekście.

Trafienie 100% (Exact Match) oznacza, że ten tekst kiedyś tłumaczyliśmy, natomiast kontekst był inny. Może to oznaczać, że podstawione tłumaczenie będzie wymagało poprawienia ze względu na kontekst. Korzystanie z TM dopasowanych do klienta lub dziedziny obniża prawdopodobieństwo potrzeby zmieniania trafień 100%.

Fuzzy Match to podpowiedzi (trafienia), które będą wymagały większych lub mniejszych poprawek. Pojawiają się tam, gdzie TM rozpozna zdanie podobne (ale nie identyczne) do tego, które ma w swoich zasobach. Im niższy poziom tym więcej poprawek trzeba będzie wprowadzić do podstawionego tłumaczenia. Po wprowadzeniu zmian wystarczy je zatwierdzić (Ctrl + Enter) i w ten sposób powstanie zupełnie nowy wpis w pamięci tłumaczeń.

Terminologia (ang. termbase – TB)

Umożliwia automatyczne znalezienie w bazie danych odpowiedniej terminologii dla słowa pojawiającego się w dokumencie. Podobnie jak w przypadku pamięci tłumaczeń, słowniki terminologiczne najlepiej działają wtedy, kiedy są dopasowane do kontekstu. Dlatego dobrze jest rozważyć odrębny słownik dla każdego klienta lub każdej dziedziny.

I podobnie jak z pamięciami tłumaczeń, słowniki terminologiczne tworzymy sami. Można oczywiście pobrać (jeśli znajdziemy taki) słownik, ale może się okazać, że będziemy zasypywani masą bezużytecznej terminologii.

I o ile przy zapełnianiu pamięci tłumaczeń otrzymujemy dużą pomoc od Tradosa, to przy terminologii musimy zaznaczyć słowo źródłowe i jego tłumaczenie i dopiero wtedy możemy utworzyć nowy wpis w słowniku. Zajmuje to z pewnością więcej czasu niż w przypadku TM.

Tłumaczenie maszynowe (ang. machine translation – MT)

No dobrze, na początku tego tekstu jest napisane, że „narzędzia CAT nie tłumaczą za nas”, a po skorzystaniu z tłumaczenia maszynowego okaże się, że jednak tłumaczą... Korzystanie z MT nie powinno zwalniać nas z obowiązku korzystania z pamięci tłumaczeń (TM)! TO pamięć tłumaczeń jest rdzeniem narzędzia CAT. Każde otrzymane z MT tłumaczenie powinniśmy sprawdzić, ewentualnie poprawić i zatwierdzić (Ctrl + Enter), żeby trafiło do naszej pamięci. Pamięci tłumaczeń mają wyższy priorytet w stosunku do tłumaczenia maszynowego. Każde zatwierdzone zdanie, kiedy następnym razem pojawi się już jako CM lub 100% będzie oznaczało, że taki tekst pochodzący pierwotnie z MT osobiście sprawdziliśmy i zatwierdziliśmy.

Tłumaczenia maszynowe w edytorze Tradosa Studio oznaczane są jako NMT lub AT (w zależności od wersji Tradosa Studio oraz wybranej usługi MT). Jedynie podpowiedzi z pamięci tłumaczeń mogą być oznaczane jako CM, 100% czy Fuzzy Match (od 99% do 70%).

Tłumaczenie wspomagane przez AI (Contextual AI)

Najnowsza ewolucja narzędzi CAT wykracza poza proste podpowiedzi słownikowe czy statystyczne tłumaczenie maszynowe. Wkraczamy w erę Contextual AI, czyli sztucznej inteligencji, która nie tylko "widzi" pojedyncze zdanie, ale rozumie kontekst całego dokumentu, branży oraz specyficzny styl klienta.

Natywnym rozwiązaniem w ekosystemie RWS jest Language Weaver Pro. To zaawansowana platforma, która łączy zastępuje tłumaczenie maszynowe.

Co odróżnia AI (jak Language Weaver Pro) od tradycyjnego MT?

Dlaczego warto wdrożyć AI w warsztacie tłumacza?

Zastosowanie Language Weaver Pro wewnątrz Tradosa to przede wszystkim ogromna oszczędność czasu przy zachowaniu najwyższej precyzji. Tłumacz nie zaczyna od pustej strony, ani nawet od surowego tłumaczenia maszynowego – otrzymuje tekst, który jest już wstępnie osadzony w kontekście projektu. Dzięki temu rola lingwisty przesuwa się w stronę eksperckiej redakcji i nadzoru nad spójnością, co pozwala na realizację znacznie większej liczby zleceń w tym samym czasie.

→ Zapraszam do wszystkich artykułów w Trados – kompendium wiedzy.